Wat bepaalt hoe groot een huis is? Vier verbanden uitgezocht
Vrijstaande huizen en lage dichtheid maken woningen groot. Opvallend: duurdere gemeenten hebben niet de grotere huizen.
Door Erik van der Veen · 3 oktober 2026 · Bron: CBS (CC BY 4.0)
Waarom is de gemiddelde woning in de ene gemeente twee keer zo groot als in de andere? We legden de gemiddelde woonoppervlakte van 342 gemeenten naast andere CBS-cijfers en berekenden per kenmerk hoe sterk het samenhangt. Een samenhang van 1 betekent: hoe meer het een, hoe meer het ander. Bij −1 is het precies andersom, en bij 0 is er geen verband.
- Aandeel vrijstaande woningen0,86
- Aandeel eengezinswoningen0,8
- Bevolkingsdichtheid(negatief)0,75
- Aandeel koopwoningen0,74
- Hoe landelijk de gemeente is0,74
- Aandeel tussenwoningen(negatief)0,58
- Gemiddelde huishoudensgrootte0,37
- Gemiddelde WOZ-waarde0,08
- Gemiddeld inkomen per inwoner(negatief)0,06
Bron: CBS StatLine 82550NED (oppervlakte 2026) en 85984NED (kerncijfers wijken en buurten 2024). Spearman-rangcorrelatie over 342 gemeenten; de lengte van de staaf is de sterkte, ongeacht de richting.
1. Vrijstaande huizen bepalen bijna alles
Het sterkste verband is het aandeel vrijstaande woningen (0,86). Waar veel vrijstaande huizen staan, is de gemiddelde woning groot. Dat is ook de beste open graadmeter voor een eigen tuin en ruimte rondom het huis; de tuin zelf registreert geen enkele open bron.
2. Dichtheid drukt de oppervlakte
Hoe meer inwoners per vierkante kilometer, hoe kleiner de woningen (-0,75). In dichte steden staan vooral appartementen. Het aandeel eengezinswoningen (0,8) en koopwoningen (0,74) hangt daardoor ook sterk samen met de woonoppervlakte.
3. Groter is niet duurder
Het meest verrassende verband is er een dat ontbreekt. De gemiddelde WOZ-waarde van een gemeente hangt nauwelijks samen met de gemiddelde woonoppervlakte (0,08), en het gemiddelde inkomen evenmin (-0,06). In Amsterdam zijn de woningen het kleinst en tegelijk het duurst; in Staphorst zijn ze het grootst en relatief goedkoop. De ligging bepaalt de prijs, niet het aantal vierkante meters. Daarover gaat ons artikel waar je de meeste vierkante meters voor je geld krijgt.
4. Grote huishoudens wonen iets ruimer
Gemeenten met grotere huishoudens hebben iets grotere woningen (0,37). Het verband is zwakker dan je zou verwachten: in veel dorpen wonen inmiddels stellen en alleenstaanden in huizen die ooit voor grote gezinnen zijn gebouwd.
Een samenhang zegt niets over oorzaak en gevolg, en gemeentelijke gemiddelden zeggen niets over een individuele woning.
Gemiddelden over een provincie, gemeente of bouwperiode zeggen niets over een individuele woning. Vragen of een fout gezien? Mail erikvanderveenzakelijk@gmail.com.
Meer wonen in cijfers
- Hoe groot is een huis in Nederland? De woonoppervlakte per provincie
- Oude huizen zijn het grootst, nieuwe appartementen het kleinst
- De gemeenten met de grootste en de kleinste huizen
- Waar krijg je de meeste vierkante meters voor je geld?
Of bekijk de ranglijsten van buurten en de beste buurten per situatie.